Google Translate

zaterdag 6 april 2013

Järvsö klack

Järvsö klack is een berg vlakbij Järvsö. We hebben er een aantal keren tegenaan gekeken. Het bleek dat er een 1350 meter lange wandelpad naar de top liep. De berg ligt 390,3 meter boven de zeespiegel en is vrij steil. Het bos op de top bestaat uit een eeuwenoude dennenbos. Boven op de berg is een barbecue hut en een toilet aanwezig (Bron).


Barbeque hut















Bovenop de berg was elk uitzicht voorzien van een bordje met daarop de gegevens van het uitzicht. Erg handig.

De onderstaande foto is afkomstig van internet.
Foto van Flickr

dinsdag 2 april 2013

Harsprångsfallet

In de vorige blogpost het gehad over de Harsprångets samhälle. Nu dan de Harsprångsfallet. Dit is aangegeven met een bord aan de weg E45. Een uitzichtplaats en een gedenksteen (minnessten).

Utsiktplats en minnessten

Op dat moment nog geen idee wat het nu precies was. Achteraf wel natuurlijk.Harsprånget is een waterkrachtcentrale in de gemeente Jokkmokk in Zweden. Het is gelegen aan de rivier de Luleälven bij de waterval Harsprångsfallen. Met een vermogen van 977 MW is het de meest krachtige Zweedse centrale. De jaarlijkse productie van 2131 GWh is gelijk aan 1,5% van de elektriciteitsproductie in Zweden. 

In 1919 waren er de eerste plannen met een geplande capaciteit van 105 MW. Echter de eerste wereldoorlog gevolgd door een grote crisis, resulteerde in een lagere elektrische vraag, zodat de bouw werd onderbroken in mei 1922. De bouw werd hervat in 1945. De eerste turbine werd geïnstalleerd in 1951. Het jaar erop kwamen er twee turbines bij. De capaciteit was toen 330 MW (meer dan drie keer de capaciteit van de oorspronkelijke planning. De inhuldiging vond plaats in 1952 met de aanwezigheid van Koning Gustaf VI Adolf van Zweden en 1700 mensen. In 1974 werd er uitgebreid en werd de installatie van twee nieuwe turbines in 1978 en 1980 voltooid. Tijdens de bouw werd er een dorp opgericht. Hier heb ik het al over gehad in de vorige blogpost (Bron).


Harsprångsfallet
Pad naar de gedenksteen

Gedenksteen
Pad naar Harsprångsfallet
Achter de plek waar de gedenksteen stond liep een pad naar Harsprångsfallet. Aangekomen bij Harsprångsfallet moesten we door het onderstaande deur met een waarschuwingsbord. Dit waarschuwingsbord hadden we in Höljes ook al gezien.

Oppassen voor het water
Harsprångsfallet is dan te zien. Wat een ontzettend gave en indrukwekkende canyonachtig uitzicht.









Hoe zou het eruit zien als de sluizen worden geopend? Gelukkig op Youtube een filmpje gevonden.



Njommelsaska (Harsprånget) Lappland av Carl Svantje Hallbeck
Op internet tevens een afbeelding van een chromolithografie uit het jaar 1856 gevonden. De waterval Harsprånget in de poolnacht met de aurora borealis (poollicht). De waterval Harsprånget (haar vroegere Sámi naam was Njommelsaska) was de grootste waterval van de Zweedse Lule rivier. 

Meer informatie over Harsprångsfallet is te vinden op:
In het boek van Hugh Beach - A year in Lapland wat ik op dit moment aan het lezen ben, komen de enorme waterkrachtcentrales aan bod en het is niet altijd positief. Er is bijna geen leven meer mogelijk doordat de rivier niet meer normaal stroomt. Gedeeltes komen onder water te staan en daarna staat het weer droog. Het leven van bv de Sámi is volgens het boek sterk veranderd door de komst van de centrales. Het uit de grond stampen van een compleet dorp heeft volgens mij best wel een impact. Stroom opgewekt via waterkrachtcentrales heeft voordelen, maar heeft zeker ook nadelen.

zondag 31 maart 2013

Harsprångets samhälle

Tijdens de tocht van Jokkmokk naar Porjus kwamen we de Harsprångets samhälle tegen. Geen idee wat het was. Het leek erop dat er een dorp had gestaan. Er stond een groot bord.

Harsprångets samhälle

Harsprångets samhälle
 Hieronder is de kaart van het dorp wat duidelijker te zien.


 Bij het bord stonden wat boomstammen.


Verder stonden er wat borden met namen erop. Het leek op straatnamen bordjes.

Skogsvägen

Tvättstuga (wasserij)

Konsum

Storgatan
Met de auto konden we niet helemaal rondrijden. Om meer te zien, moesten we lopen. We hadden even buiten gezeten en lopen was niet echt een optie vanwege de muggen. Heel apart om zoiets te zien en geen idee wat het was. Op internet gezocht naar wat de Harsprångets samhälle nu betekent. Het blijkt dat er vroeger op deze plek een dorp stond vanwege de bouw van de dam Harsprånget tussen 1945 en 1952. Er  groeide een gemeenschap van meer dan 2000 mensen naast de deur. In het dorpje was alles te vinden van een moderne samenleving: post en telefoon, politie, medisch centrum, kerk, twee scholen, twee winkels, brandweerkazerne, openbare baden, kiosk, bioscoop, theater, bibliotheek, restaurant en tennisbaan. Evenals uitgebreide drainage en goedkope elektriciteit. Toen de dam werd voltooid verdwenen de banen en de mensen. In de jaren '50 begon men met de voorgenomen ontmanteling van het dorp. Het ging zeker niet in het tempo dat oorspronkelijk bedoeld was. Maar in 1985 werd dan toch het laatste huis ontmanteld. De overgrote meerderheid is netjes opgeruimd. Er zijn hier en daar nog sporen te zien van het beheersysteem en funderingen. Het Porjus Archief Comité en de gemeente Jokkmokk heeft een poging gedaan om door het schoonmaken van de straten en door middel van borden te laten zien hoe de straten werden genoemd en waar de belangrijke gebouwen stonden.

Op de Geocaching website stonden een aantal foto's uit de periode dat het dorp bevolkt was. Ik heb een aantal foto's van die site hieronder gezet.


Tennisbaan
Kerk
 

De tennisbaan is nog steeds aanwezig. We hebben deze niet gezien. De onderstaande foto is afkomstig van deze website. Op de website staat tevens nog wat informatie over Harsprångets samhälle.

Overblijfselen van de tennisbaan
Er was nog veel meer te zien op deze verlaten plek. De Rostsverige website heeft veel interessante foto's van het dorp gemaakt.



Op de website van Henrik von Klopp staan ook nog een aantal foto's en wat informatie. De commentaren zijn erg interessant.

Het Porjus Archief Comité heeft een aantal boeken van Nils Forsgren uitgebracht, waaronder Harsprånget.


De geschiedenis van het dorp wordt hierin behandeld en er staan een aantal foto's in die niet eerder gepubliceerd zijn. Lijkt me een leuk boek. Het dorp is opgericht vanwege de bouw van de dam. Daarom moet er een kijkje worden genomen bij Harsprångsfallet. Harsprångsfallet is een canyon-achtige ruimte in de Lule rivier en is via een 300 meter lang pad te bereiken vanaf de E45. In een latere blogpost komt Harsprångsfallet aan bod. Informatie over Harsprångsfallet en de samhälle is hier te vinden.