Noma: My Perfect Storm

Filmdetails:
Titel: Noma: My Perfect Storm
Regisseur: Pierre Deschamps
Jaar: 2015
Verhaal: Pierre Deschamps
Duur: 100 minuten

IMDB cijfer: 6,1

Samenvatting:
Een documentaire over het leven en de passie van René Redzepi chef-kok van restaurant Noma in Kopenhagen. Na eerder failliet te zijn gegaan, is hij hard bezig met zijn weg terug naar de top en behaalt hij voor alweer de vierde keer de titel ‘beste restaurant ter wereld’. Redzepi staat bekend om zijn ongewone culinaire aanpak en dan met name op het gebied van ingrediënten. Zo hoef je niet raar op te kijken als je een bord vol mieren, of zelfs levende garnalen krijgt voorgeschoteld. Pierre Deschamps volgde de kok maar liefst drie jaar lang en toont zijn ups en downs.

De film:
Noma, my perfect storm is een documentaire over Noma, een bekend restaurant in Kopenhagen. De naam is een samentrekking van twee woorden: nordisk (‘Scandinavisch’) en mad (‘eten’). Het restaurant werd in 2004 opgericht door twee chefs: Claus Meyer, die vroeger een kookprogramma op televisie had, en René Redzepi, die voorheen onder andere in The French Laundry (Californië), El Bulli (Barcelona), Kong Hans’ Kælder (Kopenhagen) en Jardin des Sens (Montpellier) werkte. In het restaurant zijn twaalf tafels en ongeveer dertig koks aanwezig (bron: Wikipedia).

De documentaire draait voornamelijk om René Redzepi, een zoon van een Macedonische vader en een Deense moeder, en het restaurant Noma. Toen men met Noma in 2004 begon was Scandinavisch eten niet bekend en men maakte hen belachelijk. Er ontstonden onder andere de bijnamen Seal-Fucker en Whale Penis.

In het begin was het inderdaad niets, totdat René een bezoek bracht aan Groenland. Toen kwam de ommekeer. De beelden van Groenland zijn trouwens geweldig. René gaat terug naar de basis en gaat voornamelijk lokale ingrediënten uit het hoge noorden gebruiken.

De documentaire laat een aantal leveranciers aan het woord, zoals Roland Rittman, Tage Rønne, Roderick Sloan en Søren Wiuff. Verder komen andere personen aan het woord, die een beeld geven van René. Tor Nørretranders bijvoorbeeld en de vader en moeder van René. In de film krijg je dan ook een goed beeld van vooral de laatste drie jaren hoe het René is vergaan en ook hoe zijn jeugd verliep, waarin onder meer racisme wordt besproken. René had hier in het verleden last van toen ze naar Denemarken emigreerden. Zijn vader was namelijk een Moslim immigrant uit Macedonië. Het gezin van René komt aan bod en mooi is dat de drie kinderen van René zijn sterren zijn en belangrijker dan drie Michelinsterren.

Tussen de verhalen door krijg je een kijkje in de keuken van Noma, waarvan de ramp en de dip die daarna volgde met het Noravirus het belangrijkste is (in maart 2013 werden 63 klanten ziek na een bezoek aan Noma). Een reconstructie van die periode is hier te vinden.

Ik ben zelf helemaal geen fan van dit soort culinaire bezigheden en ik kende het Noma restaurant dan ook niet voor ik deze film ging bekijken. De film viel me ontzettend mee en was zelfs boeiend. Het gaat om het leven van René waarover verteld wordt door hemzelf en mensen in zijn omgeving. Deze verhalen maken de film gelukkig meer dan een kookfilm.

Verder zijn de beelden van de natuur mooi en laten zien dat de natuur veel te bieden heeft. De beelden van de keuken zijn heerlijk om te zien en met veel zorg samengesteld. Ik vraag me soms wel eens af waar de grens ligt. Het lijkt erop dat men steeds verder gaat met het bedenken van creaties. Het gerecht met de mieren is daar een voorbeeld van. In de keuken viel vooral Lars Williams op en dan voornamelijk vanwege zijn opvallende tattoo op zijn arm.

Muziek ontbreekt niet in de documentaire. Opvallend is het nummer Burning Skull van Schwab en het aftitelingsnummer To build a home van The Cinamatic Orchestra. Het laatste nummer past goed bij de sfeer van de film.

 Denemarken is vertegenwoordigd met het nummer Tide van Trentemøller.

 Aan het einde van de film wordt Noma vergeleken met de perfecte storm. Een mooie afsluiting van de film. Natuurlijk mogen de gerechten die Noma serveert niet ontbreken. In de aftiteling de namen van alle gerechten die in de film opgediend zijn.

René Redzepi heeft eerder een kookboek uitgebracht, namelijk Noma, een tijd en plaats in de nordic keuken. Op hetzelfde blog van Nordic Vibes verscheen in juli 2017 deze post. In die post is te lezen dat Noma begin dit jaar haar deuren heeft gesloten, maar dat René Redzepi er naar streeft om Noma 2.0 in december te openen.

Deze post is eerder verschenen op het Nordik Living blog op 24 mei 2016.

Recensies:
- The New York Times
- The Feiring Line
- Hollywood Reporter
- Eater
- Moviemeter
- Volkskrant
- Cine.nl
- Cinemagazine
- NRC.nl
- The Cult Corner
- Remko de Lange

Waar niemand is - Vendela Vida

Boek details:
Auteur: Vendela Vida
Titel: Waar niemand is
Originele titel: Let the Northern Lights erase your name
Vertaling: Karien Gommers en Hanneke van Soest
Verschijningsdatum: 2007
Bladzijde: 224
Uitgeverij: Arena Amsterdam
ISBN: 9789069748214

Flaptekst:
Clarissa draagt een groot verdriet met zich mee: op haar veertiende verdween haar moeder Olivia spoorloos uit haar leven. Nu, jaren later, heeft ze haar leven redelijk op orde: ze werkt bij een filmmaatschappij en is verloofd met haar jeugdliefde. Maar wanneer haar vader overlijdt, wordt het wankele evenwicht dat Clarissa voor zichzelf heeft gevonden ruw verstoord door de ontdekking dat hij niet haar biologische vader was.

Onmiddellijk gaat ze op zoek naar haar echte vader. Via een omweg vindt ze hem in Lapland en ze mag hem meteen. Met één grote vraag blijft ze zitten: waarom loopt haar moeder al haar hele leven weg van degenen die van haar houden? Maar dan wordt de échte, harde waarheid aan haar onthuld.

De auteur:
Vendela Vida (San Francisco, 1971) is getrouwd met de auteur Dave Eggers en woont met haar gezin in Noord-Californië. Waar niemand is is haar tweede boek.

Vendela Vida.

Ze is een dochter van een Zweeds-Amerikaanse moeder en Hongaars-Amerikaanse vader. Het verklaart enigszins hoe een Amerikaanse een verhaal schrijft die zich grotendeels in Lapland afspeelt. Het onderstaande gedeelte uit een interview met Vendela in de De Groene Amsterdammer verklaart de rest.

Vida: ‘Omdat mijn moeder Zweeds is hoorde ik als kind altijd verhalen over Lapland en de Sami. Ik was erdoor gefascineerd, de verhalen speelden een grote rol in mijn fantasie. Ik had een stel Sami-laarzen van rendierhuid die ik het hele jaar droeg. Ik wist dat dit land ooit een keer een setting voor een verhaal zou worden.’ De toestand van de gedesillusioneerde Clarissa paste volgens de schrijfster bij het kale en koude landschap van Lapland. De op een eeuwenlange traditie gebaseerde Sami-samenleving waarin voorouders een belangrijke rol spelen, contrasteert juist met de verweesde Clarissa.

De Engelse titel van het boek is Let the Northern Lights Erase Your Name. De titel is afkomstig van een gedicht van de Samische dichteres Marry A. Somby. Het heeft wat moeite gekost, maar ik heb het gedicht op Youtube gevonden. In het dankwoord noemt Vendela het gedicht van de dichteres.

Meer weten over Vendela Vida? Lees het eerder genoemde interview van De Groene Amsterdammer, het interview op de website van Kathy Mathys en het interview over het boek hieronder.

In de zoektocht naar informatie bleek dat men in 2013 bezig was met de verfilming van het boek. Eva Weber zou de regisseur zijn. In dit interview met Vendela wordt over de film gepraat en dit artikel van SFFilm heeft het er ook over. Volgens IMDB is de film in ontwikkeling.

Het boek:
Het boek bestaat uit tien hoofdstukken en gaat over negenentwintig jarige Clarissa Iverton uit New York. Het leven van haar komt volledig op haar kop te staan als haar vader Richard overlijdt en ze erachter komt dat Richard niet haar echte vader is. De zoektocht naar haar echte vader begint en in de herinneringen naar haar verleden kom je veel te weten over Clarissa en haar relatie met onder andere haar moeder Olivia, die toen Clarissa veertien was, spoorloos verdween. Clarissa heeft de naam van haar echte vader, een Samische priester met de naam Eero Valkeapää, ergens opgevangen en hij zou in Inari, een plaats in Fins Lapland, wonen. 

De zoektocht wordt regelmatig onderbroken door gebeurtenissen uit het verleden van Clarissa. Vendela neemt hier ruim de tijd voor zodat je een goed beeld krijgt van Clarissa. Omdat het verhaal zich in Lapland afspeelt, worden de ontdekkingen van Clarissa over haar verleden in een mooi contrast neergezet. Vendela heeft aan sommige gebeurtenissen die echt zijn gebeurd een handige draai meegegeven. Het verhaal over de Sami die heeft geprobeerd de brug bij de Alta-dam in Finnmark op te blazen is hiervan een voorbeeld. Ik kwam dezelfde persoon namelijk ook tegen in het boek The Palace of the Snow Queen van Barbara Sjoholm. Het protest bij de Alta-dam in 1979-1981 heeft een belangrijke rol in het verhaal. Informatie over het protest is hier te vinden en ook in de documentaire The Alta Struggle.

Conclusie:
Een geloofwaardig verhaal waarin Clarissa haar weg moet vinden tijdens de barre omstandigheden in Lapland. Ze komt verschillende interessante mensen tegen waaronder de genezeres Anna Kristine. Welke rol de oude genezeres heeft, wordt in het verhaal duidelijk. Het verhaal dat voor Clarissa hard is als ze achter de waarheid komt. De weg naar de waarheid is gelukkig niet overdreven en past wel in de geest van Lapland. De vraag die, nadat Clarissa de waarheid weet, overblijft is of ze dezelfde weg als haar moeder gaat volgen of lukt het haar om haar naam te laten verdwijnen door het Noorderlicht? Een goed boek.

Wetenswaardigheden:

• Clarissa redigeert ondertitels voor een bedrijfje dat Soutitre heet. Ze krijgt acht dollar per minuut.
• Kari uit Helsinki met vooroordelen over de Sámi: Ze zijn te vergelijken met mensen met veren, indianen. Ze zijn te herkennen aan hun o-benen. Dat komt omdat ze hun baby's in zakken aan de muur hangen en dan groeien hun benen zo. Verder zijn ze donkerder en kleiner dan andere Scandinaviërs.
• Clarissa zag haar moeder voor het laatst op 16 december 1990.
• De moeder van Clarissa luistert in de auto naar cassettes van een bestaande biografie van Margaret Mead.
• Clarissa is genoemd naar een boek Mrs. Dalloway. Genoemd naar Clarissa, van Samuel Richardson. Haar moeder heeft haar zo genoemd in de hoop dat Clarissa de geschiedenis zou herschrijven.
• Hans Blix stond op de cover van een tijdschrift.
• Clarissa vraagt aan Henrik hoeveel rendieren hij heeft. Henrik: Vraag een Sámi nooit hoeveel rendieren hij bezit. Dat zou hetzelfde zijn als dat ik jou zou vragen hoeveel geld je op de bank hebt staan.
• Tijdschrift voor rendierhouders Reindriftsngtt Boazodoallo-Oddasat.
• Sámi's kunnen goed skiën omdat ze o-benen hebben. Er is aangetoond dat Sámi niet genoeg vitamine D krijgen. Hun spieren groeien wel, maar hun botten niet. Het komt nu niet meer zoveel voor, maar vroeger liep iedereen zo.
• Pankaj, de verloofde van Clarissa in New York, en Clarissa gingen ooit naar het toneelstuk The Ice Man Cometh.
• Tot drie keer toe wordt het liedje over de man die op weg was naar huis voor de kerstdagen aangehaald. Dat kan niemand anders zijn dan Chris Rea met Driving home for Christmas.

• Sara. Tijdens de Alta-dam demonstraties zat ze op een Noorse kostschool. Daar werd ze gehersenspoeld en ze schaamde zich voor de activisten. Nu kijkt ze er anders tegenaan. De regering is uit op olie en bomen en behandelen de Sámi als oud vuil.

Recensies:

- Good Reads

- Ze

- Boek per week

- The Guardian

- NY Times
- Kirkus Review
- Seattle Times
- Arcticisms

Stadsbiblioteket - Observatoriekullen Stockholm

We waren al een aantal keren in Stockholm geweest, maar nog niet de Stadsbibliotheek bezocht. Als boekenlezer lijkt me dit een geweldige plek. Afgelopen zomer zijn we er geweest en dat was geen slecht idee. De Stadsbibliotheek is ontworpen door de Zweedse architect Gunnar Asplund. Over Gunnar Aspland kom ik in een latere post weer op terug. Hij heeft namelijk ook het kerkhof Skogskyrkogården ontworpen en daar zijn we geweest. De Stadsbibliotheek werd geopend op 31 maart 1928.

Eufori. Portret van Gunnar Ekelöf door Mats Åberg.

Interessante boeken.

Knut Kjellberg en Erik Heden.

Fabian Månsson.

We zijn ook even rondom de bibliotheek gaan kijken en kwamen in het aanliggende Observatorieparken terecht.

Dansande Ungdom door Ivar Johnsson.

In het park was een pad naar boven. Deze genomen en kijken waar we terecht zouden komen.

Boven op de heuvel blijkt dus Observatoriekullen te zijn. Meer informatie over Observatoriekullen en ook over de bibliotheek is te vinden in deze post van Stockholmblog.

Kentauren - Sigrid Fridman

Een fantastische bibliotheek en een geweldige omgeving. Van Hej Tjorven nog een linkje naar een leuk verslag gekregen. Daarin de sprookjeskamer. Deze hebben we niet gezien.