Midnattssolens Son

Filmdetails:
Titel: Midnattssolens Son
Regisseurs: Thor L. Brooks en Rolf Husberg
Jaar: 1939
Verhaal: Börje Larsson en Franz Winterstein
Acteurs: Per Henning Nutti, Peter Freuchen, Annie Kuhmunen en Anta Pirak
Duur: 81 minuten
IMDB cijfer: 4,5

Samenvatting:
Een sneeuwwitte winter leidt tot een storm van problemen voor een verloofd Sami-koppel dat op zoek is naar werk om geld te verdienen voor een nieuwe kudde rendieren.

De film:
Op Netflix is de Sami film Midnattssolens Son te zien. De jonge Sami Nila is al een tijdje verliefd op Marja. Ze gaat akkoord met zijn voorstel om te trouwen en ze besluiten dit te doen voor Pasen. Helaas ligt er veel sneeuw en de rendieren kunnen niet bij het rendierkorstmos komen. Nila moet de kudde naar het westen leiden. Een sneeuwstorm en een orkaan drijft de rendieren naar een afgrond waar ze omkomen. Nila realiseert zich dat hij Marja niet kan ondersteunen en gaat naar Kiruna om werk te zoeken en geld te sparen voor een nieuwe rendierkudde. Hij werkt daar samen met Heikkula, die niet te vertrouwen is. Lukt het Nila om het geld bij elkaar te krijgen voor een nieuwe rendierkudde en alsnog te kunnen trouwen met Marja?

Conclusie:
De film is opgenomen in 1938 in Karesuando, Tromsö, Kiruna en Stockholm. Het is een zwart-wit film en geeft goed weer hoe het leven van de Sami er in die tijd uit zag. Zo is het skiën met 1 stok te zien, het vangen van de rendieren met lasso's, het opbreken van de tenten en het oormerken van de rendieren. Wat wel enigzins uit de toon viel was de kermis in het hoge noorden. Heel apart om dat te zien. Ook het einde van de film, als Labba in Stockholm moet zijn, is na een hele film in het gebied van de Sami's te zijn geweest absurd. De film is zelfs spannend.

De Sami's in de film werden gespeeld door echte Sami's waaronder Anta Pirak. Anta Pirak, die Labba in de film speelt, heb ik eerder genoemd in de blogpost over het boek A year in Lapland van Hugh Beach. Meer over Anta Pirak is hier te vinden. De rol van Heikkula wordt gespeeld door de Deen Peter Freuchen. En dat is niet zo maar iemand als ik zijn Wikipedia pagina lees. Hij studeerde geneeskunde aan de Universiteit van Kopenhagen. Hij was poolreiziger en begon hiermee in 1906 toen hij deelnam aan de expeditie onder leiding van Ludvig Mylius-Erichsen 1906-1908 en die het noordoosten van Groenland verkende. In 1908 ontmoette Freuchen Knud Rasmussen en samen begonnen ze een handelspost in Thule (tegenwoordig Uummannaq) in het noordwesten van Groenland. Hij bracht vele jaren door in Thule en stak samen met Knud Rasmussen drie keer de Groenlandse gletsjers over. Nadat hij zijn voet bevroor en moest amputeren, vestigde hij zich op het eiland Enehøje in Nakskov Fjord samen met zijn vrouw en dochter Pipaluk. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij actief in het Deense verzet, Hij werd voor het eerst gevangengenomen in 1943, maar werd vrijgelaten. In 1944 stond hij op het punt opnieuw te worden gearresteerd, maar wist te ontsnappen naar Zweden, waar hij verbleef voordat hij naar de Verenigde Staten reisde. 

Op de Flickr pagina van Saamiblog is de onderstaande foto te zien van de bruiloft uit de film.

Recensies:

- Moviemeter

- Panora

- Letterboxd

My Ancestors Are Reindeer Herders and I Am Melting In Extinction - Ron Riekki

Boek details:

Auteur: Ron Riekki
Titel: My Ancestors Are Reindeer Herders and I Am Melting In Extinction
Verschijningsdatum: 2019
Bladzijde: 113
Uitgeverij: Apprentice House Press
ISBN: 9781627202114

Flaptekst:
In My Ancestors are Reindeer Herders and I am Melting in Extinction, Ron Riekki presents a collection of non-fiction, short stories, and poetry about the Karelian- and Saami-American experience. In true nomadic fashion, his writing takes the reader to Kuusamo, Utah, Berkeley, the Upper Peninsula of Michigan, Lake Mohave, Yosemite, Karelia, and a hazmat facility where all the animals on site have been forgotten.

A mix of Anselm Hollo, Gregory Orr, Eric Torgersen, and Nils-Aslak Valkeapää, Riekki's writing forces the Saami-American voice to be heard, a voice that some might not even realize exists. It does. Furiously.

De auteur:

Ron Riekki is the author of U.P.: a novel and Posttraumatic: A Memoir. He edited five anthologies: The Way North, And Here, Undocumented and The many lives of Evil Dead. Riekki is Saami-American, Karelian-American and Finnish-American. If he ever got a tattoo, it'd say Sisu. His home is the north. The far north. No, farther than that.

Meer informatie over Ron Riekki is te vinden op zijn website.

Het boek:

Ik kwam een post van Ron Riekki tegen in de Facebook groep Saami Siida of California. Hij ging een nieuw boek uitbrengen met een verzameling van zijn verhalen en gedichten. In totaal 39. Ron Riekki is een Sámi. Zijn voorouders waren rendierherders. Ze kwamen zo'n honderd jaar geleden naar de Verenigde Staten met het schip The Mauretania om de Russische en Nazi invasie te ontvluchten en daarnaast ook de verplichte sterilisaties in Zweden. Ron Riekki is een inheemse Karelische van Finse afkomst, een Kainuu Saami. Ron kent de taal niet en dat kan ook niet meer want de taal van Kainuu Saami is dood (linguïcide). Hij wist pas op latere leeftijd dat hij van Samische afkomst was. Wat dat heeft gedaan met zijn leven is te lezen in zijn bundeling van verhalen en gedichten. De verhalen zijn erg persoonlijk en vond ik zelf ook het mooiste om te lezen.

In het verhaal Red heeft hij een paar harde statements. Hieronder heb ik er drie opgenomen:

I wish we cared about the Nenets in Russia or Maori in Australia the way we care about the extinction of the hawksbill turtle or Ganges River Dolphin.

In English, the word sacred is part of massacred, as if the language itself hints at the justifying kills.

One of the most stupid ideas in the history of America is Trump’s wall. I think his dream is to have a Trump ceiling and three other Trump Walls and then the entirety of America will become a Trump Tower. It will be a prison.

Ron Riekki is geen fan van Trump en steekt dit niet onder stoelen of banken. Verder heeft hij het vaak over de verplichte sterilisatie (tvångssteriliseringar) van de Samen in Zweden tussen 1934 en 1976. Dit is iets wat ik nog niet wist. Informatie hierover opgezocht en er zijn inderdaad zo'n 60.000 vrouwen gesteriliseerd om de Zweedse samenleving van 'inferieure' raciale types te ontdoen en Arische kenmerken aan te moedigen. Ik heb een aantal artikelen hieronder opgenomen:

- Politico
- Independent
- The Guardian
- Independent Living

Ron Riekki heeft het ook een aantal keer over Vuorwro in Love note to Vuorwro en in Vuorwro. Vuorwro is een geest die in de nacht zou dwalen en kamers binnengaat waar geen water was en je op zal eten. Ik had nog niet eerder van Vuorwro gehoord, maar de geest komt ook voor in het boek Fragments of Lappish Mythology die ik helaas nog steeds niet gelezen heb:

"Vuorwro was a Lappish spirit or ghost who wandered at night. If she entered a room at night, where there was no water, she ate someone in the room. If she found water she went away without harming anyone. Therefore Lapps do not dare go to bed in the evening without having water in the room."

In het verhaal Pokoinikk het verhaal over zijn vriend Nils die veertig dagen lang achterna wordt gezeten door de geest van zijn vader. Citaat uit het verhaal:

For Saami there is no heaven or hell there is just the continuation of existence. A Saami Reindeer herder continues to herd Reindeer even in death, especially in death.

In het verhaal Kiälláseh by Amoc, featuring Ailu Valle het onderstaande citaat en het nummer:

Each time I hear it, I feel the nuórahtu in my bones, the north wind, my Arctic heart that assimilation tries to drown.

Conclusie:
Een bundeling van gedichten en verhalen, die eerder gepubliceerd zijn, geschreven door een Amerikaanse Sami. Het lijkt wel wat op het verhaal We stopped forgetting van Ellen Marie Jensen. Het is een boek die je niet in een keer moet uitlezen maar elke dag een paar gedichten en verhalen lezen. Het venijn zit namelijk in bijna elk verhaal / gedicht en laat je nadenken over een aantal zaken. De verhalen waren erg goed. Met gedichten heb ik zelf wat minder.

Wetenswaardigheden:

• Sami Blood film Amanda Kernell.
• Russia’s genocide of the Karelians.
• Old Algonquin.
• Cathrine Baglo.
• Ron heeft PTSD.
• Ancestry.com.
• Riekkis means Ring in Saami.
• Uit The Images: I think of the two Americas we have now. The white-privilege male-privilege Christian-privilege hetero-privilege privilege-privilege of Trump and the multiracial, gender-bending, interreligious, fluid diversity of the rest of America.
• Ojibwe.
• Michigamme.
• Syringes. South American Indigenous healers.
• Bamewawagezhikaquay uit This is the First poem you have bled by someone of Saami descent.
• Standing Rock. 

Fathoms of the Fenlake - Ante Aikio

Boek details:
Auteur: Ante Aikio
Titel: Fathoms of the Fenlake
Originele titel: Jänkäjärven syöverit
Engelse vertaling: Ville Miettinen
Verschijningsdatum: 2015
Bladzijde: 223
Uitgeverij: Goranus
ISBN: 9789527028278

Samenvatting:
Aigi's journey into the mythical world of the Sami people starts with a race for the first ray of sunlight of the New Year, and continues with a plunge into the wondrous Saivo realm to search for a childhood friend. On the journey the knowledge of beings such as the gobmi, skammaidas and other fantastic creatures will surely be needed.

Fathoms of the Fenlake is a groundbreaking fantasy story. A solid nature connection, ingenuity and courage along with mystical powers have always been present in the Sami culture. The colorful pantheon has survived the attempts to abolish it, and the Aigi-saga draws from that legendary folklore. The bewitching novel will charm its readers.

Auteur:
Ante Aikio, een Samische rendierhouder in Fins Lapland die tevens zingt en schrijft. Hij is onder andere werkzaam bij Samiland. Het zingen zit in de familie. Zijn vader Niiles-Jouni Aikio is professioneel joiker. De zus van Ante, Maaren, was zangeres bij Shamaani Duo, samen met Jonne Järvelä, die weer zingt in Korpiklaani. Meer over Shamaani Duo, Jonne en Korpiklaani is te vinden in deze blogpost. Een interessant document van hem, On Germanic-Saami contacts and Saami prehistory, uit 2006 is hier te lezen.

Ante Aikio

Meer over Ante is te zien in een aflevering van Den Stille Kampen. Daarnaast zijn er nog twee video's van Ante op Youtube te vinden die gemaakt zijn tijdens The Night of Stallu in Helsinki op 22 augustus 2013.

Een veelzijdige man die nu dus het eerste deel van het Aigi verhaal heeft uitgebracht. Het Aigi verhaal zal waarschijnlijk uit vier delen bestaan. Of alle delen naar het Engels worden vertaald is afwachten. Dat ligt aan de verkoop van het eerste deel. Ik hoop dat de overige delen ook vertaald worden. In het Fins wordt het hem niet.

Het boek:
Het boek begint met uitleg over de Aigiverse. De Aigiverse bestaat uit vijf realiteiten.

1. World of the living. Deze realiteit is voor gewone mensen. 
2. Saivo Realm spiegelt de wereld van de levenden. Rendieren vinden deze realiteit een plezierige plek.
3. Realm of the Dead. 
4. Realm of the Gods.
5. Lovi realm.

In de Saivo realiteit bevinden zich de onderstaande karakters:

• The Ulda.
• The Gufittar.
• Waterborne creatures zoals de Water draug, Skaimmadas of the Pikes en Skaimmadas of the Whitefish.

Andere karakters zijn:

• Hahtezan.
• Njavezan.
• Stallu.
• Lutic.
• The Zarahus.
• The Gobmi.
• Ruto god. 
• Galguni volk met de leider crone Galgu. Zij zijn vijanden van de Gufittar.

Het boek zelf bestaat uit vijf delen:
- Deel 1: The Aigi Saga
- Deel 2: Lightbringers
- Deel 3: To the adverse side
- Deel 4: In the lands of the Ulda
- Deel 5: The ghosts of the six springs

In het eerste deel maak je kennis met Aigi. Aigi is mens en leeft in de World of the living realiteit. Als baby komt hij terecht bij de Gufittar nadat zijn stam is uitgemoord. Hij wordt opgevoed door de Gufittar en groeit op met Risten, de dochter van hoofd Huuva. Als ze ouder worden ontstaat er een liefde tussen Aigi en Risten. Huuva heeft daartegen maatregelen genomen en Aigi samen met Njaiti (rendier dat Aigi heeft gekregen) teruggestuurd naar World of the Living. Risten wordt uitgehuwelijkt aan Nilsa van een andere stam. Ze hebben nog geen kinderen.

Stallu

In deel twee gaan Aigi en Njaiti op zoek naar de gouden arctische vos van Njavezan en moeten ze het gevecht aan met Stallu om de eerste zonnestraal van het nieuwe jaar.

De rest van het boek gaat over de ontvoering van Risten door crone Galgu. Huuva vraagt aan Aigi of hij Risten kan redden. Huuva leert Aigi naar de andere realiteiten te reizen waar Risten gevangen zit. Risten zit waarschijnlijk gevangen in The Watery, een onderdeel in de diepte van het Fenlake. Fenlake is een plek verlaten door de watergod Cahcealmmi. In de Saivo realiteit komt Aigi de Ulda's tegen. Samen met Tormas, de kleinzoon van Sarri (de shaman van het Sarri dorp) binden ze de strijd aan om Risten te bevrijden.


Conclusie:
De vertaling van het Fins naar het Engels vertoont gebreken, maar het boek is erg interessant. Vooral omdat Ante Aikio de eeuwenoude Sami mythologie die bijna helemaal was vergeten weer tot leven heeft gebracht. Ik heb weer veel nieuws geleerd en door de tekeningen er een beeld bij gekregen. Ik hoop van harte dat de verkoop van Fathoms of the Fenlake goed genoeg is om de vervolgdelen ook te vertalen naar het Engels. Aan de promotie zal het niet liggen. Er is een ebook versie van het boek in de maak. Er is een gratis Sami Myths app beschikbaar en op de Goranus Facebook site wordt een Aigi World tour gemaakt. Aigi is al gespot in Schotland, Jersey, Griekenland en natuurlijk Nederland. Hiernaast de foto die ik heb ingestuurd.

Het boek is te bestellen via de Korpiklaani webshop.

Interessant:

• De wind god Biegga.
• De zonnegod Beaivi.

Waterdraug

• Rotaimo, the deepest pit of despair of the Realm of the Dead. Zie ook Wikipedia.
• Gárgu rivier.
• Jiehtanas.
• Kisura.
• Long Lapland leuku-knife. 
• Afruvas, spirits of drowned women.
• Water draug of the Fenlake.
• Gobmi, heersers van de Six Springs. De Six Springs gobmi zijn betoverd door de crone Galgu.
• Het Noorderlicht waren wezens geboren uit de zielen van de doden van het oostelijk volk, die in gevechten lang geleden waren omgekomen. Na te zijn gedood schitteren de zielen van de doden over de hemelen op zoek naar een huis die ze hun eigen kunnen noemen.

Het verhaal sluit af met een epiloog van Ante Aikio. Hierin geeft Ante onder andere aan dat de Saami in een paar jaar van de steentijd naar de moderne tijd zijn gegaan.

Als laatste is er een woordenlijst opgenomen waarin de betekenis van bepaalde woorden zoals reindeerstreak, armspam, kisura, sisna etc worden uitgelegd.

Recensies:
- Rising Shadow
- Sata Saana
- Suketus
- Cheryl Morgan